Magical Chai Masala Styczeń 16, 2012

Pamiętam, jak 1,5 roku temu dostałam na urodziny herbatę Indian Chai Masala z życzeniami spełnienia marzenia o Indiach. Z nabożeństwem zalewałam liście wrzątkiem, czekałam przepisowe 5 minut i piłam aromatyczny, nieco korzenny napój nie dodając do niego cukru. Były to wyjątkowe chwile. Po pierwsze, ze względu na wygodę zawsze wolałam ekspresowe torebki herbaty, z którymi nie było tyle pracy. Już sam rytuał zaparzania i oczekiwania miał w sobie coś magicznego. Po drugie, prezent ten bardzo mnie wzruszył, bo o moim słabo sprecyzowanym wtedy planie o przeniesieniu się do Indii wspomniałam koleżance zaledwie raz i to mimochodem. Po trzecie, pijąc chai masalę myślałam o Indiach, wyobrażałam sobie ludzi pijących podobną mieszankę w swoich domach, zastanawiałam się, czy uda mi się tam wyjechać…

I oto jestem, niemal dokładnie od 6 miesięcy w kraju, o którego odwiedzeniu marzyłam bardzo długo. Może to odpowiedni moment na pierwsze podsumowania, początek roku sprzyja tego rodzaju rozliczeniom, ale dzisiaj chciałabym skupić się tylko i wyłącznie na magicznym, indyjskim czaju.

Gdyby jakikolwiek Hindus widział mój sposób zaparzania i picia indian chai masala we Wrocławiu, wyśmiałby mnie bez wątpienia. To, co piłam – zalane wodą i gorzkie, z pewnością z typowo indyjskim czajem nie ma nic wspólnego. Indyjski czaj to mleczny napój, herbatę zalewa się wodą z dodatkiem mleka lub raczej mlekiem z dodatkiem wody i do tego bardzo słodki. Nie do pomyślenia jest picie gorzkiego czaju lub chociaż podanie cukru w osobnych saszetkach, aby każdy wsypał go tyle, ile potrzebuje. Takie wymysły to tylko w typowo turystycznych miastach, gdzie właściciele kawiarni i restauracji zdają sobie sprawę z fanaberii obcokrajowców. Kiedy pierwszego dnia w pracy zaproponowano mi herbatę i poprosiłam o filiżankę bez cukru, spojrzano na mnie nie jakbym pochodziła z innego kraju, ale z innej planety. Lub nawet innej galaktyki.

Czaj w Indiach piją wszyscy i jest to napój dostępny wszędzie – w modnych kawiarniach, w drogich restauracjach, na dworcach, przy drogach, w przejściach między sklepami, w małych wioskach – i o każdej porze – choć wtedy już nie wszędzie. Między straganami na lokalnych targach krążą chai wallas – sprzedawcy czaju, którzy serwują go w przezroczystych szklankach, nosząc ich na raz po 12 w specjalnych metalowych uchwytach z rączką.

Typowy sposób serwowania czaju

W świątecznym wydaniu Outlooka Rishad Saam Mehta pisze o różnych obliczach indyjskiej herbaty – z dodatkiem szafranu i koziego mleka w Leh, z aromatycznym kardamonem i imbirem w Himachal Pradesh lub z nutką cynamonu w Radżastanie. Ja pozostaję wierna tradycyjnemu czajowi masala, do którego musiałam się przyzwyczaić i nauczyć pić, a dzięki któremu udało mi się usłyszeć kilka ciekawych historii. Bo czaju się nie odmawia. Jeśli sprzedawca w danym sklepie jest w dobrym nastroju i chce chwilę pogawędzić, zaproponuje klientowi szklaneczkę. Sącząc czaj, dowiedziałam się od pana, u którego zaopatruję się w ręczniki, że jego brat ma żonę Polkę i mieszkają razem w Anglii. Żona pochodzi z Kielc. Pan był bardzo entuzjastycznie nastawiony i nawet zadzwonił do owego brata i wręczył mi telefon, abym i ja zamieniła z nim kilka słów. Brat zapytał po polsku jak się mam i ile mam lat. Po przejściu na angielski wyjaśnił, że teraz nie ma wyjścia i musi uczyć się polskiego, bo syn porozumiewa się głównie w tym języku i jest jego najlepszym nauczycielem. Następnym razem muszę się dowiedzieć u pana “od ręczników”, jak rodzina zareagowała na małżeństwo z nie-Hinduską. Przypuszczam, że nie było łatwo.

Ekspresowy czaj w kawiarni

Innym razem przy szklance czaju byłam świadkiem jak pan własnoręcznie wpinał i zszywał kartki papieru czerpanego do notesu ze skórzaną oprawą. Dowiedziałam się, że swojego fachu nauczył się od kuzyna, do którego to należał sklep, w którym siedzieliśmy. Pan również pochwalił się, że syn jest artystą i zajmuje się malarstwem oraz renowacją zabytkowych mebli. W Indiach niemal każda rozmowa zahacza o członków rodziny, bliższej, dalszej czy tej… planowanej.

W McLeod Ganj pewien młodzieniec w sklepie z szalami wyznał mi, że moja twarz wydaje mu się znajoma, że czuje, że znam mnie całe życie i że wyglądam jak ludzie z jego stron (a pochodził z Kaszmiru, więc tylko zaśmiałam się w głos). Teatralnym głosem wykrzyknął, że przecież śnił o mnie, że piękny był to sen o miłości i nagle oto widzi mnie na żywo i że spełnią się teraz jego marzenia o rodzinie. I to wielkiej rodzinie, bo składającej się z męża (jego), żony (mnie) i 22 dzieci (2 drużyn piłkarskich – tak, aby dzieci mogły grać mecze przeciwko sobie). Zaproponowałam mu, aby podzielił te piłkarskie ambicje między przynajmniej 3 żony, bo dla jednej to zadanie niewykonalne, ale wtedy jego miłość musiałaby być podzielona na 3 kobiety, a on chce oddać całe swoje serce tej jednej jedynej, a nie kilku. Uśmiałam się po pachy, ale wśród ogólnej wesołości był też i element mniej zabawny. Krótko po wejściu do sklepu zapytałam o wiszącą na ścianie drewnianą tabliczkę z tekstem po arabsku. Właściciel sklepu zmieszał się, spojrzał na swoje dłonie, na swojego kolegę marzącego o rodzinie, ponownie na dłonie, by w końcu cichym głosem pełnym obawy wyznać, że jest muzułmaninem i że ma nadzieję, że mi to nie przeszkadza. Nie spotkałam się jeszcze z żadnym Sikhiem czy wyznawcą hinduizmu, którzy wstydziliby się swojego wyznania. Ta drobna wymiana zdań  niestety potwierdza, że sytuacja muzułmanów w Indiach nie należy do najlepszych. Bardzo to smutne, że żyjemy w czasach, w których ludzie obawiają się braku akceptacji ze względu na wyznawaną religię.

Czaj pomaga rozpocząć rozmowę, przystanąć na chwilę w napiętym dniu. Warto go polubić, dla wymiany kilku zdań z lokalnymi mieszkańcami czy w celu ogrzania zmarzniętych dłoni podczas powrotu do domu albo oczekiwania na spóźniony autobus. Indie są krajem nieprzewidywalnym, nigdy nie wiadomo, czym zaskoczą, ale jedno jest pewne – czaj znajdzie się wszędzie a wraz z nim towarzystwo do krótkiej pogawędki.

Czaj w przydrożnej szopie w Himachal Pradesh

Local green leaf chai – czyli herbata z oregano